Wat als boosheid niet weg hoeft?

Boosheid is informatie, geen opdracht

Boosheid kan iets zichtbaar maken dat je vanuit je hoofd nog niet volledig had begrepen. Misschien werd er over een grens heen gegaan. Misschien heb je ingestemd terwijl iets in jou nee zei. Misschien werd iets wat belangrijk voor je is niet gezien. Of je bent teleurgesteld, machteloos of moe van het steeds opnieuw aanpassen.

Dat betekent niet dat iedere boosheid een objectieve waarheid vertelt. Een emotie geeft informatie over jouw ervaring van een moment. Zij kan laten zien wat je raakt, waar je gevoelig voor bent en wat er voor jou op het spel staat. Dat is waardevolle informatie, maar geen volledig vonnis over de ander of de situatie.

Boosheid kan zeggen: dit doet ertoe. Hier klopt iets niet voor mij. Ik wil niet langer over mezelf heen stappen.

Wat zij niet automatisch zegt, is wat je vervolgens moet doen. Je hoeft niet direct een besluit te nemen, een relatie te beëindigen, een bericht te versturen of iemand met dezelfde kracht terug te raken. Een emotie is een kompas, geen bevel.

Voelen is iets anders dan handelen

Boosheid voelen is een innerlijke ervaring. Handelen is wat je met die ervaring doet. Dat onderscheid klinkt eenvoudig, maar juist daar gaat het vaak mis. Soms ben je zo bang voor wat boosheid zou kunnen veroorzaken dat je jezelf verbiedt haar te voelen. Alsof het toelaten van de emotie automatisch betekent dat je gaat schreeuwen, beschuldigen of beschadigen.

Je kunt merken dat je boos bent en besluiten om een gesprek even uit te stellen. Je kunt de impuls voelen om een scherp bericht te sturen en het bericht eerst alleen voor jezelf opschrijven. Je kunt erkennen dat je nee voelt, zonder dat je die nee op een harde of vernederende manier hoeft uit te spreken.

Je kunt bijvoorbeeld zeggen: ‘Ik merk dat dit veel bij mij oproept. Ik wil hierop terugkomen wanneer ik beter kan verwoorden wat er voor mij speelt.’ Daarmee maak je de boosheid niet onbelangrijk. Je geeft haar juist genoeg ruimte om te begrijpen wat zij van je aandacht vraagt. Tegelijkertijd blijf je verantwoordelijk voor de vorm waarin je die informatie naar buiten brengt.

Verantwoordelijkheid nemen betekent dus niet dat je de emotie snel wegmaakt zodat iedereen zich weer comfortabel voelt. Het betekent dat je dicht genoeg bij jezelf blijft om bewust te kunnen kiezen. Welke woorden kloppen? Welke grens is nodig? Welk deel van mijn verhaal moet ik misschien nog onderzoeken? En wat wil ik niet langer laten gebeuren?

Soms is de meest integere handeling een helder gesprek. Soms is het afstand nemen. Soms is het erkennen dat je zelf iets hebt ingevuld. Soms is het aanbieden van excuses voor de manier waarop je reageerde, zonder je oorspronkelijke gevoel te ontkennen. ‘Ik had je niet zo willen aanspreken’ en ‘wat er gebeurde raakte een grens’ kunnen allebei waar zijn.

Boosheid hoeft niet te verdwijnen voordat jij verantwoordelijkheid kunt nemen. Juist wanneer je haar voelt zonder haar het stuur te geven, ontstaat er keuze.

Een grens hoeft niet hard te worden om echt te zijn

Boosheid wordt soms pas zichtbaar nadat je jezelf al een tijd hebt verlaten. Je zei dat iets prima was. Je hield rekening met de ander. Je wilde niet moeilijk doen. Je gaf nog een kans, en daarna nog één. Misschien wist je zelfs niet precies dat er een grens lag, totdat je merkte hoeveel irritatie zich had opgebouwd.

Een grens is niet alleen een regel voor een ander. Zij vraagt ook iets van jou. Kun je serieus nemen wat je ervaart? Kun je stoppen met wachten tot iemand anders bevestigt dat jouw nee terecht is? Kun je een consequentie verbinden aan wat je inmiddels weet?

Dat kan klein beginnen: ‘Ik wil hier eerst over nadenken.’ ‘Dit past niet voor mij.’ ‘Zo wil ik niet aangesproken worden.’ ‘Ik kan dit vandaag niet dragen.’ Een grens hoeft niet luid te zijn om waar te zijn. Zij hoeft ook niet door iedereen begrepen of goedgekeurd te worden voordat jij haar mag respecteren.

Tegelijkertijd is niet iedere boosheid uitsluitend een grenssignaal. Soms raakt een situatie aan iets ouds. Soms verwachtte je iets wat niet was uitgesproken. Soms voel je je afgewezen, terwijl de ander iets heel anders bedoelde. Het helpt daarom om niet alleen te vragen wie er fout zit, maar ook nieuwsgierig te worden naar jouw volledige ervaring.

Wat gebeurde er werkelijk? Wat dacht ik dat het betekende? Wat voelde ik in mijn lichaam? Wat had ik nodig, gehoopt of verwacht? Wat wil ik nu helder maken? Die vragen maken je boosheid niet minder geldig. Ze helpen haar vollediger te verstaan.

Je hoeft niet meteen onder de boosheid te zoeken

Er wordt vaak gezegd dat onder boosheid altijd verdriet of angst ligt. Soms is dat zo. Boosheid kan zich mengen met teleurstelling, schaamte, verlies of machteloosheid. Maar wanneer je te snel naar een zachtere emotie zoekt, kan ook dat een manier worden om de boosheid niet werkelijk te hoeven ontmoeten.

Misschien is er verdriet én boosheid. Misschien is er angst én een heel helder nee. Misschien staat de boosheid niet voor iets anders, maar vraagt zij op zichzelf om erkenning.

Je hoeft haar daarom niet onmiddellijk te ontleden. Begin eenvoudiger. Merk op wat er is. Waar voel je kracht, hitte, druk of onrust? Welke woorden willen te snel naar buiten? Wat verandert er wanneer je niet meteen reageert, maar ook niet doet alsof er niets aan de hand is? Dat is geen passiviteit. Het is een vorm van aanwezig blijven.

Binnen Soulful gaat terugkeren naar jezelf niet over zo rustig worden dat niets je meer raakt. Het gaat over leren herkennen wanneer iets in jou aandacht vraagt. Je keert terug naar je lichaam, naar je ervaring en naar het midden vanwaaruit je wilt kiezen. Niet om altijd de perfecte reactie te geven, maar om jezelf tijdens een moeilijk moment niet te verlaten.

Boosheid hoort bij het volledige spectrum van mens zijn. Zij hoeft niet mooi te worden gemaakt. Zij hoeft ook niet het laatste woord te krijgen. Ze mag informatie brengen, terwijl jij degene blijft die beslist hoe je daarmee verder leeft.