Er zijn van die momenten waarop één reactie genoeg is om je te laten twijfelen aan alles wat je dacht te hebben geleerd. Je zegt opnieuw ja terwijl je nee voelt. Je trekt je terug wanneer iemand dichtbij komt. Je zoekt bevestiging, neemt te veel verantwoordelijkheid of probeert controle te krijgen op iets wat je onzeker maakt.
Nog voordat je werkelijk hebt gevoeld wat er gebeurt, is de conclusie er al: zie je wel, ik ben geen stap verder.
Juist de herkenning kan pijnlijk zijn. Je kent deze plek. Je hebt hierover nagedacht, gesproken, geschreven en gevoeld. Misschien dacht je dat je dit inmiddels achter je had gelaten. Wanneer hetzelfde patroon opnieuw verschijnt, lijkt het alsof al dat eerdere werk niets heeft veranderd. Maar groei laat zich niet alleen zien in wat nooit meer gebeurt. Soms wordt groei zichtbaar in hoe je aanwezig bent wanneer iets wél opnieuw gebeurt.
De schrik van herkenning
Over ontwikkeling wordt vaak gesproken alsof het een rechte weg is. Je ontdekt een patroon, begrijpt waar het vandaan komt, werkt eraan en laat het vervolgens achter je. Wanneer het later toch weer opduikt, voelt dat al snel als een terugval.
Een mensenleven beweegt alleen zelden in zulke keurige lijnen. Je verandert van werk, relatie, leeftijd en verantwoordelijkheid. Je lichaam draagt nieuwe ervaringen. Wat ooit vertrouwd was, kan onder andere omstandigheden opnieuw worden aangeraakt.
Je zegt misschien nog een keer ja terwijl je nee voelt, maar merkt het ditmaal dezelfde avond in plaats van maanden later. Je trekt je misschien opnieuw terug, maar kunt nu benoemen dat nabijheid je spannend maakt. Of je voelt de neiging om jezelf aan te passen en het lukt je om één moment langer te blijven bij wat jij eigenlijk nodig hebt.
Van buitenaf kan het op hetzelfde patroon lijken. Van binnenuit is er iets wezenlijks veranderd. Er is meer bewustzijn, meer ruimte of meer eerlijkheid ontstaan. Niet alles hoeft al anders te gaan voordat je kunt erkennen dat jij niet meer precies dezelfde bent.
Een patroon is geen bewijs dat je hebt gefaald. Het is een vertrouwde beweging die opnieuw om jouw aandacht vraagt.
Dezelfde cirkel, een andere ontmoeting
De Flower of Life bestaat uit gelijkwaardige, overlappende cirkels en heeft van oorsprong een andere betekenis dan de persoonlijke duiding die ik eraan geef. Binnen Soulful ben ik het beeld gaan lezen als een Circle of Life. Niet als een verklaring voor hoe een mensenleven in elkaar hoort te zitten, maar als een visuele taal voor iets wat ik steeds opnieuw herken: groei beweegt niet alleen vooruit. Groei beweegt ook rond, door en langs wat er al was.
Iedere cirkel kan staan voor een levensfase, een relatie, een verlies, een verlangen of een nieuwe verantwoordelijkheid. De cirkels raken elkaar. Een ervaring uit het heden kan iets ouds aanraken. Een bekende angst kan verschijnen in een situatie die je nog nooit eerder hebt meegemaakt. Tegelijkertijd neem jij alles mee wat je in eerdere cirkels hebt leren zien en dragen.
Daarom is hetzelfde thema niet automatisch dezelfde plek. Je kunt opnieuw bang zijn en toch meer keuze ervaren. Je kunt opnieuw verdriet voelen zonder jezelf onmiddellijk te willen herstellen. Je kunt opnieuw een grens missen en haar daarna eerder herkennen. Je kunt opnieuw in oude bescherming stappen en ditmaal met zachtheid naar jezelf terugkeren.
De cirkel maakt zichtbaar dat herhaling niet hetzelfde is als stilstand. Je komt iets bekends tegen, maar nooit vanuit exact hetzelfde moment, dezelfde verhouding of hetzelfde bewustzijn.
Groei is niet dat het patroon nooit meer verschijnt. Groei is dat jij jezelf eerder terugvindt wanneer het verschijnt.
Hara, het midden waarnaar je terugkeert
In het midden van mijn Circle of Life staat Hara. Hara is een Japanse term voor de buik en onderbuik. Binnen de Japanse lichaamscultuur wordt het ook verbonden met het lichamelijke centrum, innerlijke stabiliteit, intentie en geestelijke gesteldheid.
Binnen Soulful staat Hara voor de verbinding met jouw authentieke midden. Niet voor een perfecte kern die altijd rustig is en ieder antwoord kent. Ook niet voor een eindpunt dat je na voldoende werk bereikt. Het is de plek van waaruit je steeds opnieuw kunt luisteren naar wat werkelijk van jou is.
Wat voel ik? Wat klopt voor mij? Wat heb ik nu nodig? Hoe wil ik vanuit hier leven?
Dat midden verdwijnt niet wanneer je in een oud patroon terechtkomt. Het kan wel moeilijker voelbaar worden. Misschien ga je buiten jezelf wonen in verwachtingen, rollen of de behoefte aan goedkeuring. Misschien wordt de stem van angst zo luid dat je jouw eigen ervaring nauwelijks nog hoort.
Terugkeren naar Hara betekent dan niet dat je het patroon zo snel mogelijk moet oplossen. Het betekent dat je de relatie met jezelf herstelt terwijl het patroon aanwezig is. Je merkt wat er gebeurt in je lichaam. Je erkent wat deze situatie in je oproept. Je maakt ruimte voor je ervaring zonder haar meteen tot waarheid, opdracht of probleem te maken. Vanuit dat midden kan er opnieuw keuze ontstaan.
Het leven is waar je het verschil merkt
De werkelijke oefening vindt niet alleen plaats tijdens een sessie, een retreat of een stil moment op een mat. Ze vindt plaats wanneer je telefoon gaat en je lichaam al nee zegt voordat je opneemt. Wanneer iemand iets van je vraagt en je merkt dat het oude antwoord klaarstaat. Wanneer liefde dichtbij komt en je eerste beweging is om afstand te maken.
Op zulke momenten hoeft jouw reactie niet volmaakt te zijn. Misschien herken je pas achteraf wat er gebeurde. Ook dat is informatie. Terugkeren kan beginnen zodra je het opmerkt.
Je kunt jezelf dan vragen vanuit welke cirkel je deze situatie nu ontmoet. Wat is er veranderd sinds de vorige keer? Wat herken je eerder? Waar heb je meer draagkracht gekregen? Wat vraagt nog steeds om aandacht? En welke kleine keuze zou op dit moment dichter bij jou liggen?
Soms is die keuze een grens uitspreken. Soms is het vertragen voordat je antwoord geeft. Soms is het erkennen dat iets pijn doet. Soms is het ontvangen van wat goed is zonder meteen te zoeken naar wat er mis kan gaan. Geen van die bewegingen bewijst dat je eindelijk klaar bent. Ze laten zien dat je beschikbaarer wordt voor je eigen leven.
Misschien is dat een vriendelijker beeld van groei. Niet een rechte lijn waarop je steeds verder van je oude zelf vandaan moet raken, maar een reeks cirkels waarin je jezelf steeds opnieuw ontmoet. Soms dichtbij je midden. Soms ver ervan verwijderd. Altijd met de mogelijkheid om terug te keren.
OM MEE TE NEMEN
Een vraag om naar terug te keren
Neem een patroon in gedachten dat je de laatste tijd opnieuw bent tegengekomen. Kijk niet alleen naar het feit dat het terugkwam, maar ook naar de manier waarop jij het nu ontmoette.
- Wat herkende je eerder dan de vorige keer?
- Waar ontstond iets meer ruimte, eerlijkheid of keuze?
- Welke kleine beweging brengt je nu dichter bij jouw midden?